Tünel: Yokuşun Altındaki Tren

Galata'da liman, bankalar ve ticaret hanları aşağıda; Pera'da (bugünkü Beyoğlu) evler ve elçilikler yukarıda. Arada dik ve dar bir yokuş var: Yüksekkaldırım. Her gün binlerce kişi bu yokuşu yürüyerek çıkıyor. ^{[1, 2]}

1867'de İstanbul'a gelen Fransız mühendis Eugène-Henri Gavand, yokuşun altına kabloyla çekilen bir tren önerir. ^{[1, 2, 4]}

İmtiyaz 10 Haziran 1869'da, Sultan Abdülaziz döneminde verilir. Hattı yapmak için İngiliz sermayeli "The Metropolitan Railway of Constantinople from Galata to Pera" şirketi kurulur. ^{[1, 2, 4]}

Kazı 30 Haziran 1871'de başlar ve 1874'te biter. İnşaat yaklaşık üç yıl sürer. Tünelin uzunluğu kaynağa göre 550 ile 626 metre arasında veriliyor. ^{[1, 2, 4]}

Açılış töreni 17 Ocak 1875'te yapılır, halk ertesi gün biner. Londra'nın ilk yeraltı hattı 1863'te açılmıştı. İETT ve İTÜ araştırmacılarına göre Tünel, Londra'dan sonra dünyanın en eski ikinci yeraltı raylı sistemi. Teknik adı füniküler: vagonların kendi motoru yoktur, istasyondaki makine onları kabloyla çeker. ^{[1, 2, 4]}

Üst istasyondaki iki buhar makinesi treni yassı bir kabloyla çeker. Vagonlar ahşaptır, gaz lambasıyla aydınlanır. Funimag'a göre trende at, araba ve yük taşıyan açık bir platform da vardı. ^{[1, 4]}

Şirket 1911'de Osmanlı tabiiyetine geçer. 1 Mart 1939'da devlet hattı satın alır ve İETT'ye devreder. ^{[1, 4]}

1968'de başlayan yenilemeyle buharlı işletme biter; hat 1971 Kasım'ında elektrikli olarak yeniden açılır. 1875'te 2,5 dakika süren yolculuk bugün yaklaşık 90 saniye. ^{[1, 2, 4]}

Ne değişti? Yokuşu yürümemek için yapılan hat, 150 yılı aşkın bir süredir aynı iki istasyon arasında çalışıyor. Bugün İETT'nin F2 hattı: Beyoğlu–Karaköy Tünel. Alt girişi Osmanlı Bankası'nın eski genel müdürlüğü Salt Galata'ya birkaç dakika uzaklıkta. ^{[1, 3]}