İngiltere'nin Türk Hamamları

İskoç diplomat David Urquhart 1830'larda birkaç kez İstanbul'da bulundu; 1835'te İngiliz elçiliğine sekreter olarak atandı, 1837'de geri çağrıldı. Hamamı burada tanıdı ve hayatı boyunca savundu. ^{[4, 11, 16]}

1850'de yayımlanan The Pillars of Hercules adlı iki ciltlik kitabının ikinci cildinde hamama uzun bir bölüm ayırdı. Kitapta Türk hamamını Roma hamamıyla aynı şey sayıyor. ^[11]

İrlandalı doktor Richard Barter kitabı okudu ve Urquhart'ı Cork yakınındaki St Ann's'teki kurumuna davet etti. ^{[4, 7, 17]}

1856'da ikisi St Ann's'te Britanya ve İrlanda'da Roma'dan beri ilk sıcak hava hamamını kurdu. Almanca konuşulan ülkelerde bu tür hamamlara bu yüzden "Roma-İrlanda hamamı" da deniyor. ^{[2, 4, 7]}

İngiltere'de halka açık ilk Türk hamamı 1857'de Manchester'da açıldı. Londra'daki ilk hamamı Roger Evans 1860'ta Bell Street'te açtı. ^{[5, 6]}

1862'de Londra'nın şık caddelerinden Jermyn Street'te London Hammam açıldı; Kraliçe Victoria'nın birkaç oğlu müşterileri arasındaydı. Bina 1941'deki bir bombalamada yıkıldı. ^{[6, 10]}

Bu hamamların sıcak odaları buharlı değil, kuru sıcak havalıydı. Barter yüksek sıcaklığın tedavi edici olduğuna inanıyordu ve kuru havada vücut daha yüksek sıcaklığa dayanıyor. İstanbul hamamlarında ise sıcak odadaki kurna ve su havayı nemlendirir. ^{[2, 3, 7, 15]}

Araştırmacı Malcolm Shifrin, Britanya ve İrlanda'da her dönemden 600'ü aşkın Türk hamamı tespit etti; listenin eksiksiz olmadığını da belirtiyor. ^{[1, 8]}

Ne değişti? İstanbul'da Çemberlitaş (1584) ve Cağaloğlu (1741) hamamları bugün de açık. İngiltere'de Victoria döneminden kalıp hâlâ çalışan tek Türk hamamı ise 1897'de açılan Harrogate'teki hamam. Adı bizden geldi; kuru sıcak odasını ise kurucuları Roma hamamından aldıklarını düşünüyordu. ^{[9, 12, 13, 14]}